Jest wiele typów złączy F: wśród nich są złącza zaciskane i zakręcane. Z uwagi, że te do założenia tych drugich nie potrzeba jakiś wymyślnych narzędzi opiszę jak je się zakłada.

Pierwsza i najważniejsza sprawa: złącza występują w różnych rozmiarach – zupełnie tak samo jak kable. Dlatego, należy zawsze dobierać złączki pod konkretne kable. Dzięki temu unika się zabaw w luźne złącza, które spadają z kabli czy też zabawy w katowanie kabli tak by zmieściły się na złącze. Jak ja dobieram wymiary wtyków?. Ha – ja tego nie robię – nie używam takich złączy. Nie mniej niezłą metodą jest spróbowanie zakręcenie złącza na nieobrobionym kablu. Jeśli wchodzi na niego bez zbędnego wysiłku oraz nie spada z niego, to znaczy, że rozmiar jest dobry.

Przygotowanie kabla pod montaż złącza.

W tym miejscu mógłbym walnąć standardową instrukcję montażu wtyczki, czego nie zrobię z prostej przyczyny. Na różnych kablach, czasami lepiej jest stosować różne patenty. Metoda, powszechnie opisywana moim zdaniem nieźle się sprawdza na dobrych jakościowo kablach. Z racji, że zazwyczaj ludzie robią wszystko po kosztach – co mi się nie podoba – to tak samo kupują tańsze kable i tu bywają niespodzianki.

Więc do dzieła. Zdejmujemy na początku kawałek osłony zewnętrznej kabla. Ja zawszę zdejmuję jej więcej niż trzeba – nie lubię pracować na ogryzkach kabli – nie mniej nic nie stałoby na przeszkodzie by mniej usunąć powłoki zewnętrznej kabla. Generalnie do tego celu stworzono strip pery. Nie mniej ludzie, którzy montują Fki zakręcane pewnie nie chcą słyszeć o inwestycjach w narzędzia, więc domowym sposobem najlepiej do tego celu sprawdza się nóż do tapet. W zależności od typu kabla czynność tą robi się mniej lub bardziej przyjemnie. Przyjemnie się robi, gdy powłoki kabla są miękkie – wtedy nie trzeba nawet docinać jej do końca, gdyż sama fajnie pęka przy wyginaniu kabla.

Ta była złośliwa. Nóź też – okazał się lekko tępy. Chwila nieuwagi i takie rzeczy się robią.

Należy na nie uważać. Bo nie dość, że już widać, że oplot jest lichy, to jeszcze go sami uszkadzamy. Zabawę wskazane by było by zacząć od początku…

I teraz ważny moment. Odchylamy oplot kabla. Tu aby zademonstrować lichość tego kabla tak samo zrobiłem z folią. Jak widać nie jest ona w ogóle klejona do dielektryka. A ten co gorsza jest z twardego tworzywa.

I tu generalnie oplot należy wywinąć na płaszcz kabla, dielektryk z folią przyciąć tak, aby wystawało go dosłownie 2-3 mm od linii wywinięcia oplotu. Może być też więcej – nie należy się tym zbytnio przejmować. Nie należy kombinować z folią, w sensie jej wywijać itp. Ja dodatkowo, jeśli np. oplot jest lichy to rozdzielam go na 3 części, skręcam razem i dopiero wywijam – jakoś lepiej to na mój gust wygląda. Widać to na fotce poniżej

Dalej jest już prosto – należy złapać za „warkocze oplotu” i nałożyć wtyk i zacząć go wkręcać. Z uwagi, że oplotu jest za dużo zostawione, to można np. po dokręceniu wtyczki do połowy odciąć jego zbędny nadmiar. Tak samo odcinamy nadmiar żyły środkowej zostawiając jej tyle by wystawała poza krawędź wtyczki na jakieś 2mm.

Ostatecznie mamy coś takiego.

I tu uwaga. Na zdjęciu widać coś na co należy uważać. Nie precyzyjnie obcięta folia dostała się tam gdzie najmniej jej potrzeba. Co gorsza jest niebezpiecznie blisko żyły środkowej – takie tematy czasami lubią robić zwarcia – dlatego po założeniu każdej wtyczki należy dokładnie się przyjrzeć efektowi końcowemu.

To nie koniec uwag – w zasadzie to ich początek. W dobrych kablach nie opłaca się ucinać dużo płaszcza zewnętrznego – nadmiar oplotu paskudnie się usuwa i ogólnie szkoda marnować dobry materiał. Gęsty oplot sprawia, że czasami naprawdę ciężko się wkręca wtyczkę – w takim przypadku pomocne bywają takie narzędzia jak kombinerki czy np. wkręcony dzielnik sygnału w zakręconą wtyczkę – ramię siły jest nie do przecenienia. Opuszki palców też. Osobiście zawsze takie zabawy palce moje dotkliwie przeżywają – szczególnie jak kable są niezłe. Dlatego złącz zakręcanych należy traktować jako ostateczność. Poza tym takie złącza to typowe miejsca występowania awarii w instalacji. Tak więc dla własnego spokoju czasami fajniej jest zainwestować w nieco lepsze złącza zaciskane.

Mam nadzieję, że komuś się to przyda do czegoś. Jak by coś nie było jasne – piszcie śmiało…

No właśnie. Na pierwszy rzut oka wdrożenie starszej i bardziej rozpowszechnionej technologii powinno być tańsze. Wiadomo – sprzętu takiego się sprzedaje się więcej, producenci zdążyli się już na nim odkuć finansowo, opłaty licencyjne są tańsze, towar zalega na półkach więc marże są niższe. Czy aby tak jest na pewno? Postaram się przeanalizować jak mają się ceny analogowych i cyfrowych stacji czołowych. Całość przeanalizowana zostanie dla fikcyjnego przypadku – czyli dystrybucja sygnału pochodzącego z TNK na większą ilość gniazd końcowych. Dlaczego przypadek jest fikcyjny? Spółka Cyfrowy Dom pięknie mnie olała i przez chyba dwa miesiące nie przesłała mi swojego oficjalnego stanowiska co do warunków, na jakich można korzystać z ich sygnału dla rozwiązań biznesowych. Z racji, że nie popieram piractwa telewizyjnego uznaję, że takie rozwiązanie legalne nie jest. Nie mniej z racji, że oferta TNK podoba mi się bardzo i jest wdzięczna do takich symulacji zaprezentuję wycenę na niej…

Projektowanie analogowych sieci kablowych było proste w czasach gdy oczekiwano sygnału trzech programów telewizyjnych. Czasy te dawno minęły i obecnie oczekuje się by w każdej sieci było co najmniej kilkanaście programów telewizyjnych (oczywiście ze wskazaniem na większą ilość). Im więcej kanałów telewizyjnych jest zajętych tym większe problemy występują np. ze wzmocnieniem sygnału, gdyż zajęte jest większe pasmo częstotliwości. Co prawda przy projektowaniu małych sieci, nie ma to aż takiego znaczenia i najprawdopodobniej nikt się nie spotka z ograniczeniami jakie stawia pasmo zajmowanego sygnału, nie mniej warto wiedzieć, że takie ograniczenia istnieją. Dlatego z punktu widzenia zajętego pasma lepiej jest wdrożyć telewizję cyfrową – zajmowane pasmo przy tej samej ilości kanałów jest kilka razy mniejsze…

Ale wróćmy do sedna, czyli do wyliczeń. Na początek założenia: Transmitujemy wszystkie kanały płatne z TNK, ofertę dobijamy kanałami FTA z HotBirda. W ten sposób otrzymujemy około 30 kanałów nadawanych w języku polskim, na których i tak w sumie i tak nic nie ma, nie mniej oferta wygląda „bogato” i sprawia wrażenie, że każdy znajdzie coś dla siebie.

Na początek szybka wycena sprzętu analogowego. W omawianej ofercie doliczyłem się 16 kodowanych programów, czyli potrzebujemy ze dwie stacje czołowe 8 x QPSK CI => PAL, z 16 modułów CI Conax i ze dwie stacje czołowe 6x QPSK FTA => PAL. Z moich obliczeń wynika, że całość powinna kosztować około 34 000 zł brutto, nie licząc instalacji satelitarnej i sumowania sygnału…

Teraz rozwiązanie cyfrowe. Zakładamy, że stosujemy stacje czołowe Grundiga serii standardowej. Z racji, że porównanie to ma pokazywać jak spektakularnie tańsza jest nowa technologia to w porównaniu zostanie ujęta tańsza wersja stacji – na 8 modułów. U Grundiga moduły są podwójne, czyli tak czy siak umożliwia to transmisję szesnastu transponderów w sieci – czyli całkiem sporo… Użyte moduły to Transkodery QPSK => QAM z opcją dekodowania streamu. Z moich wyliczeń wynika, że potrzebne są 4 takie moduły oraz trzy profesjonalne moduły CAM umożliwiające jednoczesne dekodowanie do 8 kanałów. Całość szybko licząc wynosi 22 000 zł brutto.

Widać więc, że wdrożenie techniki cyfrowej pozwala zaoszczędzić około 50% kosztów stacji czołowej. Zaprezentowane wyliczenia są jedynie szacunkowe. Widać jednak to, że zyskuje się i to sporo – zarówno na jakości jak i na zmniejszeniu budżetu przeznaczonego na stację czołową. Jeszcze większe zyski można osiągnąć porównując koszty transmisji kanałów FTA. Moduły transkodujące dwa transpondery QPSK => QAM kosztują w przeliczeniu na transponder 1700zł brutto. Za tą cenę można zakupić jeden porządny moduł stereo QPSK => PAL. Tak więc średnio rozwiązanie analogowe w takim przypadku jest 8x droższe niż cyfrowe. Czy więc należy się bać cyfryzacji? Zdecydowanie nie (bo dzięki niej więcej zostaje w kieszeni).

Jednym z takich przyrządów, który jest strasznie użytecznym gadżetem jest tester przewodów. Już tłumaczę o co chodzi. Projektując instalacje układa się setki metrów kabli. Na niektórych odcinkach kable są układane w ilości większej niż jeden. Taka sytuacja występuje na przykład w instalacjach multiswitchowych, na odcinku od anten do multiswitcha. Zazwyczaj na takim odcinku występuje pięć lub dziewięć kabli. Kable te zazwyczaj układa się za jednym razem. Najpierw jeden kabel układa się testowo, tak aby było wiadomo jakiej długości mają być pozostałe, a następnie na wzór i podobieństwo tnie się pozostałe odcinki kabli. Wszystko jest zawsze fajnie, ale należy za każdym razem pamiętać o tym, żeby opisywać poszczególne końcówki kabli (po obu stronach) bo w przeciwnym razie, jeśli nie posiada się fajnego analizatora sygnału nie najszybsze jest dojście do tego, który kabel odpowiada za którą polaryzację. A czy można inaczej? Pewnie, że można. Istnieje cały szereg różnych metod identyfikacji kabli. Najprostszą z nich przedstawię.

Pierwszy lepszy kabel RG-6, którego specyfikacja wpadła mi w rękę cechował się rezystancją mniejszą niż 20Ω/km. Jest to bardzo mała wielkość. Szczególnie jeśli weźmie pod uwagę się to, że zazwyczaj odcinki kabli mają znacznie mniej niż 100m. Czyli w rzeczywistości rezystancja poszczególnych odcinków kabla jest rzędu omów. Fakt ten można wykorzystać przy identyfikacji kabli. Wystarczy wykonać wtyczki F, w których umieszczone są rezystory o oporze będącym wielokrotnością 1kΩ. W takim przypadku mierząc rezystancję poszczególnych kabli można przyjąć, że wartość całkowitego oporu zaokrąglonych do pełnych kiloomów to numer kabla. Brzmi to może trochę ciężko, ale po pierwszym pomiarze wszystko staje się proste.

Metoda ta pomimo tego, że jest bardzo prosta i daje niezłe wyniki jest jeden problem. Ciężko lutuje się rezystory do wtyczek F. Właściwie to najprościej jest je wykonać za pomocą wtyku F do wlutowywania.

Ale po co wykonywać samemu ciężką robotę skoro już ktoś ją zrobił. Na rynku dostępne są w nie aż tak wysokiej cenie testery okablowania JDSU CX200.

Tester przewodów JDSU CX 200

Pomiar jest prosty. Na końcu kabla wpinamy Fkę w odpowiednim kolorze. Podłączenie testera do kabla z Fką testową skutkuje zapaleniem się konkretnej diody sygnalizującej. Dodatkowo tester jest w stanie określić czy badany przewód jest na przerwie czy zwarciu. Ograniczeniem urządzenia jest to, że nie może on być stosowany do identyfikacji kabli, w które są wpięte wzmacniacze sygnału, transformatory, dzielniki sygnału bez przejścia stałoprądowego.

Nie mniej są czasami sytuacje, gdy niewygodnie jest używać takiego testera. Sytuacja taka występuje w momencie gdy kabel nie jest zakończony jakąkolwiek wtyczką z jednej strony, np. załóżmy, że zakładamy najpierw gniazdo końcowe a następnie nadmiar kabla zwijamy na motek. Tanie gniazda abonenckie są wredne i powinny moim zdaniem być wycofane z rynku na rzecz gniazd zbudowanych na Fkach zarówno po stronie wejścia jak i wyjścia z gniazda. Wredność ta polega na tym, że zdarzają się przypadki przywarć gniazd abonenckich. Wredne uszkodzenie, gdyż niewygodnie się te gniazda montuje jak i demontuje. Dlatego prewencyjnie, w przypadku gniazd TV/SAT można wpiąć w tor SAT rezystor zakończeniowy 75Ω i na końcu motka kabla badać można rezystancję odcinka kabla. Jeśli jest ona w okolicach 80Ω oznacza to, że wszystko jest OK. Technicznie najprościej taki pomiar wykonuje się poprzez wpięcie przewodów pomiarowych multimetru w koniec kabla na motku. W tym momencie mamy już drugie niezbędne urządzenie pomiarowe po miernikach/analizatorach – multimetr. Jest nieoceniony i niedoceniony. Ważne by był odpowiedniej klasy – tani syf mierzy tylko stopień głupoty użytkownika, który wierzy w rzetelność wskazań miernika…

Mierniki, testery i co jeszcze? W kontekście czynności związanych z pomiarem kabli zostaje jeszcze opisywany na blogu wcześniej reflektometr sygnału oraz urządzenie rodem z sieci teletechnicznych, czyli identyfikator par kablowych. Idea tego drugiego urządzenia jest prosta. Urządzenie takie składa się z dwóch części: generatora oraz detektora sygnału. Generator podłącza się pod badany kabel, a detektor zbliżając do badanego kabla wydaje z siebie ton. Co to umożliwia? Na przykład śledzenie tras przebiegu kabla pod tynkiem, czy bezinwazyjną identyfikację konkretnego kabla w gąszczu innych kabli. Wymóg jest jeden: urządzenie to musi być markowe.

Szukacz przewodów - par JDSU KP105

Tanie identyfikatory generują oprócz konkretnego tonu stado harmonicznych i podobnych, a detektory nie są do końca dopracowane, skutkuje to tym, że czasami indukujące się sygnały w innych kablach są rozpoznawane przez detektor jako sygnały użyteczne. Istnieją specjalne identyfikatory par przeznaczone do identyfikacji kabli koncentrycznych. Produkuje je firma TEMPO.

Pokazane urządzenia stanowią tylko niewielką część z gadżetów, które w sposób znaczący umilają życie, przyspieszają pracę i pomagają uniknąć stada problemów. Tak więc czy warto w nie inwestować? Pewnie, że warto – nie inwestując w siebie ani w osprzęt po prostu stoi się w miejscu…

Sposób montażu złączy typu F jest ogólnie znany. Po przygotowaniu końcówki kabla do montażu złącza nasuwa się je na kabel, następnie zaciska złącze i gotowe. Niby proste a przy tej czynności tyle błędów można popełnić. Najczęściej popełniany błąd polega na złym przycięciu żyły środkowej kabla. W tym miejscu popełnia się dwa błędy. Pierwszy polega na tym, że żyły nie przycina się na odpowiednią długość – zazwyczaj pozostawia się ją za długą. Drugi błąd polega na kształcie jej cięcia.

O ile długość żyły wynika z niewiedzy instalatora, o tyle drugi wynika z używania przez niego narzędzi nie odpowiednich do wykonywanych czynności. Mianowicie powszechnie do cięcia wszelkiego rodzaju kabli o niewielkich przekrojach poprzecznych używa się różnego rodzaju ostroboków. Narzędzie takie nie dość, że zmienia kształt końcówki kabla (co i tak nie przeszkadza w tym przypadku) to powoduje, że po cięciu żyła ma koniec w kształcie odwróconej literki „V”. Wydawać by się mogło, że nie ma to zbytnich konsekwencji. A jednak. Tak przycięta końcówka działa jak antena. Zazwyczaj emitowany przez nią sygnał nie ma zbyt dużego poziomu. Nie mniej zazwyczaj takich anten jest całe multum. Powoduje to, że czasami  cała sieć lekko promieniuje, powodując, że w pewnym promieniu od niej można niekiedy odebrać transmitowane przez nią sygnały.

Być może w większości przypadków nie ma to i tak znaczenia, nie mniej ja wychodzę z założenia, że jeśli coś się robi, to należy to robić porządnie. Z tego względu końcówki kabli bezwzględnie należy poprawnie przycinać. Pytanie tylko czym…

Na rynku dostępnych jest szereg nożyc do cięcia kabli. Łatwo się nimi tnie kable, cięcia są równe, nie mniej osobiście nie lubię ich używać do cięcia kabli RG6 gdyż są po prostu nie wygodne. Ich stosowanie ma sens jeśli ktoś potrafi stripperem tak wcelować w końcówkę kabla, by po założeniu wtyczki na niego, żyła wystawała z niej na odpowiednią długość, co mi osobiście nie zawsze się udaje.

Dlatego osobiście stosuję inne narzędzia do przycinania żył. Przygotowując kabel do założenia wtyczki nie przejmuję się długością żyły, a po założeniu wtyczki żyłę przycinam narzędziem do cięcia żył ze scyzoryków Victorinox.  Jak wygląda to w praktyce widać na zdjęciach zamieszczonych poniżej.

Na pierwszym rysunku przedstawiony jest kabel przed cięciem żyły. Na drugim przedstawiony jest kabel po przycięciu żyły. Z uwagi na to, że pisząc ten artykuł nie miałem potrzeby zakładać żadnych wtyków F na kabel to ich po prostu nie zaciskałem. Dlatego na zdjęciach widać wtyczki przed zaciśnięciem. Normalnie żyły przycinam po zaciśnięciu.

Nie zamieściłem dokładnych zdjęć narzędzia z prostej przyczyny – umieszczone w nim nożyce do cięcia drutu są tak mikroskopijne, że prawie ich nie widać. Umożliwiają one cięcie drutu niewiele grubszego od tego przedstawionego na zdjęciach. Dodatkową korzyścią jego stosowania jest to, że przycięty nimi drut wystaje z wtyczki na około 1,5mm – czyli tyle ile powinien. Wszystko to bez zbędnego kombinowania i zabawy.

Model używany przeze mnie jest jednym z topowych modeli – jest to model przeznaczony typowo do rozkręcania komputerów. Dodatkowo wyposażyłem go w pendrive’a. Całość może nie jest zbyt poręczna, nie mniej działa…

Na rynku dostępne są nieco mniejsze modele z takimi samymi nożycami. Należy pamiętać o tym, że przedstawione narzędzie nie jest izolowane. Nie należy bawić się nim i urządzeniami pod napięciem w tym samym czasie, gdyż można sobie i urządzeniom zrobić krzywdę. Szkoda, że jeszcze chyba nikt nie wpadł na pomysł, aby stworzyć typowe ostroboki połączone właśnie z takim narzędziem do cięcia kabli. Stanowiłoby to świetny komplecik stworzony do cięcia kabli typu RG6.

Z jednej strony – płacąc ciężkie pieniądze za noclegi oczekuje się pewnego standardu – nie zależnie czy z niego się korzysta czy nie. Z drugiej strony jadąc na urlop człowiek stara się odpocząć, co moim zdaniem kłóci się z ideą oglądania telewizji… Nie mniej to tylko moje zdanie – tysiące innych osób uważa inaczej.

Osobiście uważam, że najważniejszą rzeczą w hotelu czy pensjonacie jest przyzwoity dostęp do Internetu. Dzięki niemu można mieć dostęp do totalnie wszystkiego. Komputerami, jakie teraz głównie się  sprzedaje to laptopy, które jak wiadomo lubią podróżować z właścicielem. Dlaczego by więc nie upiec dwóch pieczeni na jednym ogniu i zintegrować dostępu do telewizji z dostępem do Internetu?

Na czym polega problem?

Jak zwykle problem stanowią fundusze, jakie właściciel obiektu zamierza przeznaczyć na instalacje teletechniczne. Sam problem jest dość skomplikowany. Z jednej strony inwestor oczekuje bogatej oferty programowej, a z drugiej strony chce przeznaczyć na instalację i jej administrację jak najmniej…

Jak wiadomo jakości usług i ich ceny nie da się zazwyczaj połączyć. I tak najczęściej buduje się swego rodzaju hybrydowe instalacje telewizyjne. Tyle kanałów telewizyjnych ile tylko jest nadawanych naziemnie odbiera się właśnie tą metodą, a resztę odbiera się za pośrednictwem przekazów satelitarnych. I tu zaczyna się zabawa, gdyż w mniejszych obiektach sprawę legalności przesyłów załatwia się bardzo prosto: po prostu nikt nie zwraca na to uwagi. Montuje się gdzieś jakiś odbiornik Cyfrowego Polsatu czy Cyfry+ czy Telewizji Na Kartę, dalej montuje się modulator i taki sygnał transmituje się w instalacji. Pół biedy jeśli transmituje się kanały typu TVN czy Polsat, które są zazwyczaj dostępne naziemnie (ale czasami w nędznej jakości – stąd idea zastąpienia sygnału czymś lepszym). Spotkałem się z sytuacjami, gdzie transmitowany były kanały typu Premium różnej maści. Jak widać za rzadko organizowane są kontrole obiektów pod kątem legalności transmitowanych sygnałów.

Drugi problem polega na tym, że im mniej jest zamontowanych w pokojach klamotów do odbioru telewizji tym lepiej. Dlaczego? Raz bo szkoda miejsca, dwa – bo jest więcej pilotów i innych zabawek, które albo się popsuć mogą albo mogą się zdematerializować. Trzy – niektórzy pomimo tego, że obsługa wszystkich urządzeń RTV jest dziecinnie prosta mają z nią problemy.

Pomimo wad często montuje się w małych obiektach instalacje multiswitchowe, które przy odpowiednim dozorze jakoś funkcjonują…

Rozwiązanie problemu

Z racji, że jest to blog typowo techniczny, na którym na szczęście opisując niektóre rzeczy nie muszę zastanawiać się, czy wdrożenie niektórych rozwiązań jest realne w większości obiektów to mogę spokojnie i bez skrępowania opisać kilka ciekawych i dość innowacyjnych rozwiązań technicznych problemu odbioru telewizji w obiektach pod wynajem.

Alternatywa dla instalacji multiswitchowych

Jak wiadomo w FTA nic nie ma. Rozwiązania na spliterach są średnio legalne i nieestetyczne. Ale istnieje np. TNK, gdzie programów jest akurat tyle ile trzeba, i nie kosztuje majątku. Tak więc można zamontować w każdym pokoju osobno opłacaną kartę TNK i mieć spokój w odbiorze. Jednak tak jak wspominałem powyżej – taki odbiornik to kolejny klamot w pokoju, którego nie chcemy…

Co więc można zrobić? Oczywiście postawić stację czołową, na której dokonywana będzie konwersja sygnału na postać np. analogową i taki sygnał będzie transmitowany w instalacji. Jednak jest to swego rodzaju barbarzyństwo jeśli chodzi o jakość sygnału. Co więc można zrobić? Można sygnał transkodować i przesyłać go cyfrowo. Idea jest bardzo prosta. Stacja czołowa transkoduje sygnał z DVB-S/S2 na DVB-T czy DVB-C i przy okazji odkodowuje sygnał. Telewizory w danym obiekcie są wyposażone w stosowne głowice i odbierają wszystkie sygnały poprawnie. Korzyść rozwiązania jest znaczna, gdyż z tego co pamiętam TNK jest transmitowana łącznie na pięciu transponderach. Zakładając, że zamontuje się na stacji czołowej moduły podwójne, które transkodują po dwa transpondery, to potrzebne są tylko trzy moduły. Zamiast użytych 30 kanałów zostanie użytych tylko 6. Prościej, łatwiej i lepiej… Pamiętać trzeba tylko o tym, by stosowne opłaty licencyjne uiszczać…

Krok dalej…

Kable koncentryczne są fajne, ale dość niewdzięczne – są grube, sztywne sporo czasu się je obrabia. Dodatkowo sporo roboty jest także z przedłużaczami. A jak by tak w ogóle z nich zrezygnować? Brzmi to być może na pierwszy rzut oka dość kontrowersyjnie, ale już tłumaczę na czym polega idea. Zamiast transkodować sygnał do DVB-C czy DVB-T można sygnał transkodować do IPTV. Jedynym okablowaniem jakie należy wtedy wykonać jest okablowanie strukturalne LAN.

Co to wszystko da? Dość sporo. Raz – od razu tworzy się infrastrukturę dostępu do Internetu. Rozszerzając instalację o punkty dostępu Wi-Fi tworzy się kompletne rozwiązanie dostępu zarówno do Internetu jak i telewizji.

Idąc jeszcze o krok dalej można założyć jeszcze jeden śmiały krok. Zakładając, że wszyscy goście posiadają komputery przenośne z sobą to w pokojów nie trzeba w ogóle wyposażać w telewizory. Jedynie należy umieścić instrukcję jak skonfigurować komputer tak by odbierał telewizję…

Możliwości na tym się nie kończą. Można przecież wdrożyć VOD i inne pokrewne usługi… Wszystko to jest w sumie dość kosztowne we wdrożeniu, nie mniej możliwe. Jeśli kogoś temat ten będzie interesował to proszę o jakiś sygnał – przygotuję kalkulację cenową…

Na początek parka zdjęć by było wiadomo o czym jest mowa.

Pomysłowość ludzi nie zna granic. Jak wiadomo tego typu anteny to anteny praktycznie dookólne – nie ma więc sensu ich montować w ten sposób, gdyż:

• Jedna antena i tak wszystko odbierze
• Montaż drugiej anteny wpływa na pracę pierwszej i co by nie pisać to pogarsza jakość odbieranego sygnału.

Myślałem przez kilka chwil o tym o co chodziło autorowi tej instalacji i doszedłem do wniosku, że albo ktoś chciał poprawić sobie jakość obrazu prawdopodobnie na TV4 albo w domu zaszła potrzeba montażu kolejnego odbiornika telewizyjnego i ktoś wpadł na pomysł, że prościej będzie wdrapać się na dach i tam na długim maszcie zamontować drugą antenę niż gdzieś po drodze zamontować dzielnik sygnału i pogodzić się ze stratą 3dB sygnału ciesząc się tym, że wszystko tak czy siak staje się prostsze…

Po co o tym wszystkim piszę? Gdzie się nie spojrzy to wszędzie na dachach widać ewidentne błędy instalatorskie. Nie dzieje się tak dlatego, że większość instalatorów nie ma zielonego pojęcia co robi (choć też tak w sumie jest), tylko dlatego, że zdecydowanej większości ludzi wydaje się, że doskonale się na wszystkim zna i nie czuje potrzeby wzywania jakichkolwiek fachowców.

Po części rozumiem ten stan rzeczy – ludzie próbują robić wszystko samemu, gdyż tak wg nich jest taniej. Niektórym sprawia to po prostu frajdę a część daje się po prostu nabrać na różnego rodzaju slogany i teksty, które mówią, że wszystko jest dziecinnie proste.

Czy wszystko jest takie proste w tej branży? Pewnie, że tak. Widać to dokładnie na powyższych zdjęciach…

Moim zdaniem problem jakości wykonania instalacji odbiorczych telewizji naziemnej ma podłoże powiedzmy historyczne. I wywodzi się on bezpośrednio z czasów kiedy można było odbierać tylko jeden czy góra dwa programy telewizyjne. Przy takiej ilości kanałów decyzja była prosta – na każdy odbierany kanał montowana była osobna antena i tyle. Dzięki takiemu rozwiązaniu możliwe było osiągnięcie optymalnej jakości każdego odbieranego kanału. Potem oczywiście wszystko się pokomplikowało – zaczęły pojawiać się kolejne kanały. Obecnie w telewizji naziemnej transmitowanych jest zazwyczaj 5-6 kanałów. Z czego jeden zazwyczaj w paśmie VHF a reszta w UHF. Konsekwencją wzrostu ilości kanałów jest wzrost ilości niezbędnych anten do odbioru wszystkich kanałów. I tu zaczął się problem. Montaż 6-7 anten na maszcie antenowym przerażał większość nie tyle monterów co użytkowników, dla których anteny nie zdobią dachów… I tu z pomocą pojawiły się anteny szerokopasmowe – w tym najpopularniejsze z nich anteny szerokopasmowe z płaskim reflektorem – czyli popularne siatki. Małe proste w montażu i odbierające wszystkie kanały – to ich niepodważalne zalety. Lecz jak wszystko – także siatki mają wady – osobiście uważam, że mają więcej wad niż zalet. Do wad tych należą przede wszystkim zdolność do zbierania wszystkich zakłóceń z okolicy co oczywiście pogarsza jakość odbieranego sygnału. Dzięki siatkom spadła także świadomość społeczna tego, w jaki sposób należy wykonywać instalacje telewizji naziemnej. Zaczęły pojawiać się maszty zbudowane z trzonków do mioteł itp.

Obecnie stoimy przed kolejnym krokiem milowym w dziejach telewizji: cyfrowa telewizja naziemna. Dzięki niej po raz kolejny będzie istniała możliwość redukcji ilości anten odbiorczych. Jest to więc niewątpliwa szansa by znowu wykonywane instalacje odbiorcze były wykonywane po prostu porządniej. Z uwagi na fakt, że mam obawy, że ludzie i tak nadal będą montowali anteny na trzonkach od miotły, poniżej postaram się przedstawić ogólne zasady konstrukcji zestawów antenowych, tak by przynajmniej wiedzieć, jak należy je poprawnie wykonać.

By w ogóle wiedzieć po co montuje się anteny tak a nie inaczej oraz dlaczego tak ważne są omawiane poniżej rzeczy należy bliżej się przyjrzeć temu jak odbiera antena sygnał.

Powyżej przedstawiona jest charakterystyka promieniowania anteny w jednej płaszczyźnie. Widać na niej wiązkę główną oraz listki boczne oraz wsteczne. Widać, że jeśli chce się odebrać sygnał o maksymalnym poziomie sygnału należy antenę tak ustawić, by odbierany sygnał znajdował się w maksimum wiązki głównej. Podobną charakterystykę posiada antena zarówno w płaszczyźnie poziomej jak i pionowej. Nie widać tego wprost, ale taka postać charakterystyki promieniowania anteny daje jeszcze jedną rzecz – dyskryminację sygnałów pasożytniczych, które dochodzą do anteny z innych kierunków niż odbierany. Przedstawione to zostało na grafice poniżej.

Drugą rzeczą, którą należy wiedzieć jest to, że zazwyczaj zysk energetyczny anteny, oprócz tego, że łączy się bezpośrednio z jej wymiarami, to przedkłada się także na szerokość jej wiązek głównych. Czyli innymi słowy: im większy zysk energetyczny anteny tym węższe są wiązki główne. Czyli trudniej jest ustawić antenę oraz tym mniejsze wahania położenia anteny powodują większe zmiany poziomu odbieranego sygnału.

Na co się to bezpośrednio przedkłada: no właśnie – pisząc ogólnie na te trzonki od miotły – czyli maszty. Muszą być one wykonane porządnie i być przede wszystkim stabilne. Ha – i tu zaczyna się zabawa. Dlaczego? Bo istnieje korelacja pomiędzy wysokością zawieszenia anteny nad poziomem terenu a poziomem odbieranego sygnału. Czyli im wyżej antena jest zawieszona – tym większy poziom odbieranego sygnału. Ale z drugiej strony – im wyższy maszt antenowy, tym bardziej jest on podatny na ruchy spowodowane np. przez wiatr.

Sztywność masztu zależy bezpośrednio on tego jaki jest on wysoki oraz jaka jest jego średnica. Aby usztywnić konstrukcję masztów stosuje się odciągi. Zazwyczaj przyjmuje się, że odciągi umieszcza się co każde 75 średnic masztu. Czyli jeśli maszt ma Ø40 mm to odciągi należy umieszczać co każde 3m masztu.

Innym niezwykle ważnym zagadnieniem, które obowiązkowo należy poruszyć jest uziemienie zestawów antenowych znajdujących się na dachu. Zazwyczaj robi się to przy okazji wykonywania instalacji odgromowej. Co lepsze w takim wypadku można wykonać odpowiednie zwody pionowe, czy jak się tam one zwą, które będą chroniły anteny przed bezpośrednim uderzeniem pioruna w anteny.

Wszystkie zamieszczone powyżej opisy traktowały problem w sposób ogólnikowy – ot takie sobie gadanie o antenach. Poniżej przedstawię trochę ściślejszych zasad odnośnie konstrukcji masztów.

1. Przede wszystkim należy zadbać o bezpieczeństwo: swoje i wszystkich dookoła. Wszystko musi być wykonywane bardzo solidnie i starannie. Żadne półśrodki nie są dopuszczalne – Nikt przecież nie chce by np. w czasie wichury maszt odleciał od dachu i np. spadł na ludzi.
2. Należy zadbać o to, by przez otwory – zarówno w dachu jak i ścianach nie przedostawała się woda do wnętrza budynku.
3. Anteny na maszcie montuje się na wysokości (licząc od najbliższej powierzchni) co najmniej równej długości odbieranej fali. Wysokość masztu powinna być tak dobrana by antena górowała nad wszystkimi przeszkodami terenu.
4. Położenie masztów na dachu należy tak dobierać by odległość pomiędzy urządzeniami pracującymi pod napięciem a elementami masztu oraz antenami była większa niż 2m, tak by nie utrudniać dostępu do komina lub do innych urządzeń wymagających stałej konserwacji.

Poniżej kilka rysunków pokazujących co i jak.

Powyższy rysunek pokazuje bardzo często popełniany błąd, czyli montaż antena za blisko siebie. Zasada ta dotyczy zarówno montażu anten w pionie jak i poziomie. Często widuje się taki błąd w momencie gdy ktoś mądry wpada na pomysł montażu jednej siatki nad drugą tak że się niemal stykają zamiast po prostu zamontować dzielnik sygnału gdzieś dalej…

A tak powinien wyglądać fachowo postawiony maszt. Na rysunku tym jednej rzeczy nie widać, bo w sprytny sposób została pominięta. Chodzi o montaż anten na pasma IV-V ze wspornikiem montowanym przez środek nośnika. Podstawowy problem polega na tym, że takich anten nie należy montować tak, żeby maszt przechodził przez ich środek, bo ma to wpływ na odbierany sygnał. Jak więc zamontować taką antenę na maszcie? Stosuje się wtedy odskocznie boczne do masztu. Kolejnym plusem stosowania takiego rozwiązania jest to, że zmniejsza się w ten sposób zapotrzebowanie na czynną długość masztu.

Powyższy tekst nie wyczerpuje w całości tematu budowy masztów na potrzeby instalacji telewizyjnych. Więcej – jest tyle zagadnień powiązanych z tym tematem, że opowiadać by można godzinami. Nie mniej – myślę, że podstawowa wiedza z tego zakresu choć trochę pomoże w poprawie jakości odbieranego sygnału i ułatwi prowadzenie „wojen antenowych”.

Pokazany na zdjęciach budynek (a właściwie dwa budynki) stanowią część ośrodka wczasowego. Wszystkie budynki są takie same: posiadają po dwie kondygnacje, na każdej po cztery pokoje w szeregu. Do tego wszystkie budynki są ładnie ocieplone. Czy ktoś by się odważył zdewastować ładną elewację by pięknie na „pająka” wykonać instalację na elewacji budynków? Jak najbardziej tak.

Zastanawia mnie ciągle jedna rzecz. Z tego co pamiętam, to te instalacje powstały dokładnie przed jakąś imprezą w piłkę kopaną. Jakieś mistrzostwa czy coś takiego – nie wiem i nawet nie próbuję przypomnieć sobie co to było, bo jest to absolutnie nie ważne. Ale wracając do tematu: zastanawia mnie, czy inwestor świadomie zrobił sobie coś takiego na własne życzenie wiedząc, że po prostu ludzie chcą oglądać telewizję w tym czasie, czy też po prostu był na tyle nieświadomy, że nie dość, że dał sobie położyć instalację na nowej wtedy elewacji, to dwa pozwolił wiercić w niej dziury.

Mógłbym zamieścić więcej zdjęć z tej instalacji, ale to bez sensu, bo wszystko wygląda dokładnie tak jak widać, czyli – wszystko totalnie jest na wierzchu, a co gorsza pod ręką nie było chyba nawet gwoździ, bo żaden z kabli nie jest nawet ładnie uczepiony. Efekt jest taki, że nie dość, że za niektórymi oknami kable wiszą bezpośrednio za oknami, to całość nie wygląda absolutnie solidnie i osobiście mam wrażenie, że są tam same przerwy.

No dobra. Krytykuje się prosto. A co jak bym zrobił z tą instalacją? Przede wszystkim należy zauważyć, że w naturalny sposób są wydzielone dwa „piony” w postaci kondygnacji. To co można zrobić, to fajną instalację na odgałęźnikach. Kosztuje ona około 4 dziury w ścianach wewnętrznych i dosłownie dwie w ścianach zewnętrznych. Całość instalacji jest prawie nie widoczna, nad poziomami sygnału idzie świadomie zapanować i paradoksalnie koszt wykonania takiej instalacji jest niemal identyczny z kosztami tego, co odwalono na elewacji.

Będąc przy temacie tego ośrodka. Miejsce, w którym znajduje się omawiany ośrodek jest dość złośliwe jeśli chodzi o poziomy sygnału. Planując wykonanie takiej instalacji można założyć dwa scenariusze. Pierwszy to taki, że na każdym budynku znajduje się indywidualny zestaw antenowy, drugi to taki, że na dachu jednego z budynków montuje się jeden konkretny maszt czy wieżę. Jakość sygnału na pewno będzie lepsza niż w przypadku indywidualnych anten, a koszty w rozbiciu na budynki/gniazda nie będzie już tak astronomiczna.

Przykład niniejszej instalacji pokazuje kilka rzeczy. Pierwsza to taka, że świadomość społeczna omawianego tematu jest bardzo mała, a druga to taka, że pomimo tego co niektórzy sądzą – nie każdy ma dar wykonywania instalacji telewizyjnych. Wszystko to utwierdza mnie w tym, że po prostu o takich rzeczach należy pisać, by inni magicy nie odwalali z czystym sumieniem takiej kaszany…

BTW. W najbliższym czasie postaram się więcej napisać na temat  ciekawych rozwiązań dla niewielkich ośrodków wczasowych, willi i pensjonatów…

Czy kable lubią wilgoć? Oczywiście, że nie lubią – dlaczego – opiszę to dalej. Na początek zdjęcie:

Powyższe zdjęcie pokazuje fragment instalacji jednej z bardziej znanych sieci kablowych w Polsce. Na tej samej ulicy jest więcej podobnych kwiatków – łącznie z prowadzeniem kabli dystrybucyjnych nie w ziemi a po ziemi w krzakach na prywatnej posesji, częściowo otwartymi skrzyniami kablowymi czy nowatorskimi technikami przeprowadzenia kabli przez murki od ogrodzeń.

Częściowo problem kabli został omówiony w tekście o reflektometrach kablowych. Nie mniej w celu usystematyzowania wiedzy na temat powtórzę niezbędne rzeczy.

Tak więc typowy kabel koncentryczny, czyli taki jakiego używa się w instalacjach telewizyjnych składa się z: żyły wewnętrznej, dielektryka, folii aluminiowej, oplotu oraz powłoki zewnętrznej. Wszystko ładnie zostało pokazane na kolejnej fotce.

Impedancja znamionowa kabli używanych w instalacjach telewizyjnych wynosi 75Ω.  Jest to właściwie jedyna wspólna cecha wszystkich kabli, które mogą być użyte w instalacji, bo np. żyła środkowa może być w całości wykonana z miedzi, a równie dobrze może być np. stalowa lecz pomiedziowana. Dielektryk może być spieniany chemicznie lub fizycznie a powłoka kabla może być wykonana z różnych substancji.

To właśnie płaszcz zewnętrzny kabla decyduje o tym czy dany kabel jest przeznaczony do układania wewnątrz czy na zewnątrz pomieszczeń oraz o tym czy może być bezpośrednio układany w ziemi. A konkretnie:

• kable w powłoce PE mogą być układane na zewnątrz pomieszczeń,
• kable w powłoce PVC przeznaczone są do układania wewnątrz pomieszczeń,
• kable FRHF – czyli takie, które nie zawierają związków halogenu, nie wydzielają agresywnych dymów w czasie pożarów – stosowane wewnątrz pomieszczeń,
• kable żelowane – można je układać bezpośrednio w ziemi.

Dielektryki spieniane chemicznie cechują się budową wewnętrzną przypominającą kapilary, które ułatwiają wnikanie wody w głąb kabla. Wady tej nie posiadają dielektryki spieniane fizycznie.

Oploty kabla w dużej części wykonane są z aluminium, które jak wiadomo utlenia się.

Dlaczego o tym wszystkim piszę? Tak jak pisałem częściowo w tekście o reflektometrach kablowych penetracja przez wodę kabla powoduje zmiany jego impedancji, co powoduje powstawanie odbić sygnału wewnątrz kabla. Z kolei np. utlenienie się oplotu kabla wpływa negatywnie np. na współczynnik ekranowania kabla, czy też może uniemożliwić np. zasilanie urządzeń przez ten kabel.

Nie ma się co oszukiwać, ale ilość transmisji analogowych będzie sukcesywnie spadać – wypierać będą je transmisje cyfrowe. Modulacje używane w przypadku DVB-C dają bardzo małe pole na błędy spowodowane np. przez wilgoć wnikającą w kable. Dlatego zostawienie w sposób pokazany na omawianym zdjęciu kabla, po to aby w późniejszym terminie go podłączyć jest wg mnie sporym nie dopatrzeniem, gdyż może się okazać, że po kilku latach wystawiania kabla na warunki atmosferyczne w ten sposób spowoduje jedynie tyle, że kabel będzie się nadawał tylko do wycięcia. A ile kosztuje zabezpieczenie końcówek kabla? Kilkanaście centymetrów taśmy izolacyjnej. Dokładnie tyle…

Na omawianym zdjęciu jest także inny błąd – inny kabel dystrybucyjny jest tak ułożony, że postronne osoby mają do niego dostęp. Umożliwia to choćby odcięcie telewizji złośliwemu sąsiadowi. I to bez zbędnych kombinacji…

Pomimo tego, że omawiany przykład tyczy się typowo instalacji sieci kablowych, to należy mieć świadomość, że takie same reguły gry obowiązują w przypadku instalacji indywidualnych. Przykładów tutaj można mnożyć praktycznie w nieskończoność. Począwszy od montażu kabli do użytku wewnętrznego na zewnątrz pomieszczeń (co poniekąd też rozumiem) po zostawianie niezabezpieczonych kabli np. na dachach  (po to by w przyszłości zamontować np. anteny).

Mówiąc o kablach, których parametry się rozjeżdżają w wyniku działania wody nie sposób wspomnieć o tym, że czasami fabrycznie kupiony motek kabla już na dzień dobry potrafi być trafiony. Dlaczego? Wystarczy, że był on niewłaściwie magazynowany przez długi okres czasu.

Tak więc reasumując – różne typy kabli wymyślono po to aby stosować je w różnych środowiskach pracy. Nawet najlepszy kabel nie będzie się nadawał do pracy, jeśli potraktuje się go tak jak na zdjęciu. Całą sztuką w przypadku wykonywania instalacji jest umiejętność zwracania uwagi na maksymalne pierdoły, bo to one w dużej mierze decydują o tym, czy dana instalacja będzie działała OK, czy też będą z nią same problemy.

Jest jednak coś bardziej intrygującego. Pokazana za zdjęciu szafka TVK (należąca do jednego z ogólnopolskich operatorów telewizji kablowej) została przeze mnie zastana totalnie otworzona – powód: zamek w niej był skorodowany do tego stopnia, że rygiel odpadł. Następna na ulicy skrzynka była obwinięta drutem. Inna szafka w okolicy częściowo była zdemolowana przez wandali, którzy bezskutecznie próbowali ją otworzyć – co ciekawe zamontowane były w niej standardowe odgałęźniki sygnału – nic full pro – po prostu zwykły sprzęt…

W omawianej szafce przynajmniej odgałęźniki są przystosowane do montażu na zewnątrz pomieszczeń. Osobiście nic nie mam do otwartych szafek – nie mniej na świecie jest cała masa osób, które choćby w ramach żartów potrafiłaby  po rozłączać sąsiadom kable, wziąć sobie na pamiątkę splitter czy pozbawić pół osiedla telewizji poprzez rozłączenie magistrali a żeby urozmaicić technikom życie na rozłączone końce kabli pozakładać rezystory zakończeniowe. A by było zabawniej to do środka szafki można napsikać pianki montażowej a drzwiczki obwiązać drutem, tak aby wyglądała jak wszystkie inne w okolicy. Można też pousuwać znaczniki na kablach czy choćby podłączyć się na lewo – skoro nikt nie dba o szczelność instalacji – nikt też pewnie nie zauważy, że ktoś się podłączył do sieci…

Dzikich pomysłów jest na kilogramy – dlatego choćby dla własnego spokoju warto dbać by zarządzane przez siebie sieci były takie jakie powinny być – czyli niewidoczne dla wścibskich oczu. Bo niektóre rzeczy po prostu powinny zawsze być tajemnicze i mistyczne w swej naturze…